Eklenme Tarihi : 9/5/2021

Bir klasik böyle yazıldı



"Kumarbaz"ın doğuş hikayesi

Milliyet Kültür Sanat yazarı Filiz Aygündüz Rus Edebiyatı'nın zirve yazarı Fyodor Dostoyevski'nin dünya klasiği eseri "Kumarbaz"ın ilginç yazılış öyküsünü köşesine taşıdı. Aygündüz, "Dostoyevski hayranlığımın zirvesinden" başlıklı yazısında "Kumarbaz"ın doğuş hikayesini okurlarına şöyle aktardı:
1886 yılı… Dostoyevski, içinde bulunduğu darboğazda büyük bir borç yükü, giderek artan göz bozukluğu, epilepsinin yarattığı sıkıntılarla mücadele etmektedir. Stellovski adlı yayıncı, kendi yayınevinde yayımlamak üzere Dostoyevski’ye bir novella sipariş eder. Çok masum bir sipariş değildir bu aslında. Yayıncı yazarın tüm borçlarını ödeyecek, ona iki yıl boyunca yaşamını idame ettirecek bir gelir sağlayacaktır. Buraya kadar sorun yok. Ama ola ki Dostoyevski, iki yılın sonunda kitabı yayıncıya tam gününde teslim etmezse, yayımladığı ve yayımlayacağı tüm kitapların haklarını Stellovski’ye karşılıksız olarak verecektir. Çok zor durumda olan Dostoyevski teklifi kabul eder.
***
Tam 23 ay boyunca eline kalemi almaz. Madden rahatlamış ve bunun tadını çıkarmaya başlamıştır. Yazma motivasyonu yoktur. Ama gel zaman git zaman kitabın teslimine bir ay kala, alarm zilleri çalar. Kitaplarının tüm haklarını kaybetmek üzeridir. Ona yazması için yardım alacağı stenograf  Anna Grigoryevna Snitkina ile çalışmaya başlar. (Daha sonra Anna ile evlenecektir.) Dostoyevski dikte eder, Anna kitabı yazar ve 25 gün gibi bir sürede novella tamamlanır. Yayıncı, teslim saatinden önce yayınevini kapayıp, Dostoyevski’yi oyuna getirmek istese de başarılı olamaz. Tam saatinde Dostoyevski romanı notere tasdikletir ve böylelikle “Kumarbaz” yayına hazır hale gelir, yazarın yazdıkları ve yazacakları kurtulmuş olur.
***
25 günde “Kumarbaz” gibi bir novellayı yazabilmek Dostoyevski’nin dehasının göstergelerinden biri. Kitap, kumarbaz bir Rus gencinin, para ve aşk tutkusunu, Ruslar ve Avrupalılar çatışması arka planında anlatan, Dostoyevski’nin kumar alışkanlığından bolca beslenmiş, kumar düşkünlüğünün psikolojik çözümlemesini göz kamaştıran bir şekilde yapan çok özel bir klasik. 
Dostoyevski bir kumarbazın iç dünyasını, bu tutkunun psikolojik alt yapısını kanaviçe gibi işler. Kazanma ve kaybetme anlarının gerilimi, masada artan ve azalan paraların verdiği stres, hep daha fazlasını istemek, bir noktada duramamak, bitmeyen bir beklenti, hayalller ve hayalkırıklıkları, özetle alabildiğine yıkıcı bir bağımlılığın izlerini sürer Dostoyevski.  Anlatımındaki evrenselliğin görkemini tarif etmek zor.